Małe dziecko z cechami całościowych zaburzeń rozwoju może mieć trudność w uświadomieniu sobie swojej odmienności w obliczu rówieśników. Tymczasem osoby bliskie oraz inne dzieci coraz częściej zauważają, że zachowanie odbiega od szeroko pojętej normatywności. Początkowo mogą oni uważać, że dziecko jest niegrzeczne, egoistyczne czy nieempatyczne. Bez wyjaśnień i odpowiedniej diagnozy otoczenie młodego człowieka będzie wydawało moralne osądy, które zaszkodzą jego poczuciu własnej wartości, doprowadzą do wykształcenia nieodpowiednich postaw i będą miały negatywne konsekwencje. Z czasem dziecko zauważa, iż jego niezwykły sposób widzenia i doświadczania świata różni się, co prowadzi często do niepokoju. Mogą wówczas rozwinąć się przekonania i postawy kompensujące poczucie wyalienowania i niezrozumienia.
Po co diagnoza?
Trafna diagnoza może uchronić dziecko przed negatywnymi skutkami odczuwania odmienności, umożliwia wdrożenie odpowiedniej terapii, daje możliwość lepszego zrozumienia własnej osoby, zadbania o swoje potrzeby, pozwala na pozytywną zmianę oczekiwań otoczenia, akceptację i wsparcie oraz pomaga w identyfikacji.
Badania każdego zaburzenia psychicznego czy rozwojowego jest zależne w dużym stopniu od narzędzi, które służą do identyfikacji osób na nie cierpiących. Nasza Poradnia rozwijając jakość działań, poszerzyła proces diagnostyczny o Zestaw Kwestionariuszy Do Diagnozy Autyzmu ASRS, które mają ogromne znaczenie dla rzetelności diagnozy oraz w konsekwencji dla trafności podejmowanych decyzji klinicznych i tego, czy dzieci w spektrum autyzmu uzyskają odpowiednią pomoc.
Autyzm i ADHD
Wiemy również, iż często u dzieci z diagnozą autyzmu i Zespołu Aspergera występują także objawy ADHD (Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytami uwagi). Zdarza się jednak, iż nadaktywność może być reakcją na wysoki poziom stresu i niepokoju, zwłaszcza w nowych sytuacjach społecznych, przez co dziecko nie potrafi spokojnie się odprężyć. Dlatego tak ważne jest rozróżnienie czynników mogących wpływać na poziom uwagi. Diagności zostali zaopatrzeni i kolejną pomoc diagnostyczną: Conners 3 – testy pomagające w ustrukturyzowany sposób przeanalizować możliwość postawienia diagnozy ADHD i zaburzeń często współwystępujących z ADHD.
Terapia dzieci w spektrum autyzmu w tym z Zespołem Aspergera*
Wieloaspektowa terapia dla dziecka w spektrum autyzmu w tym z Zespołem Aspergera jest niezmiernie ważna. Począwszy od terapii psychologicznej, skończywszy na rehabilitacji ruchowej. Nie tylko dla dzieci spotkania z terapeutami są istotnym krokiem do przodu, ale także z takich wizyt wiele wynoszą rodzice i opiekunowie. Zacząć zawsze należy od zrozumienia samej w sobie istoty zaburzenia. Bardzo ważne jest odejście od utartych opinii na temat dziecka: „dziecko niegrzeczne”, „dziecko źle wychowane”, „zbój”, „zarozumiały”, „wywyższający się”.
Terapia i psychoterapia dzieci i młodzieży w spektrum autyzmu może pomóc w zrozumieniu kluczowych momentów ich życia i poradzeniu sobie w świecie, który nie zawsze rozumie ich perspektywę i intencje. Może również pomóc wypracować pojęcie Ja, które jest zakorzenione w rzeczywistości i opiera się raczej na uznaniu swoich mocnych stron niż roztrząsaniu słabości.
* W styczniu 2022 r. Światowa Organizacja Zdrowia przyjęła nową Międzynarodową Klasyfikację Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-11), w której nie znajdziemy już takich rozpoznań jak: zespół Aspergera, autyzm atypowy czy autyzm dziecięcy. Zamiast tego, w przeciągu 5 lat w Polsce, pojawi się zaburzenie ze spektrum autyzmu (ang. autism spectrum disorder, ASD). Wszystkie osoby, które znajdują się na spektrum, będą otrzymywały taką diagnozę, ale uszczegółowioną o ich poziom rozwoju intelektualnego i językowego.
Wpis przygotowała Paulina Dyrda
– psycholog / psychoterapeuta w trakcie szkolenia
