Komunikacja to jeden z najważniejszych czynników funkcjonowania człowieka, który wpływa na wszystkie aspekty naszego życia. Dzięki niej możemy przekazać drugiej osobie informacje dotyczące naszych potrzeb, myśli i emocji. Ale komunikacja nie musi być realizowana jedynie w formie werbalnej, czasami ścieżka rozwoju mowy nie przebiega tak, jak tego oczekujemy. Pierwsze słowa nie pojawiają się lub przyrost słownictwa jest za mały. AAC (wspomagające i alternatywne sposoby komunikacji) dają szansę na rozwinięcie zdolności porozumiewania się.

AAC- dla kogo?

Użytkownikiem AAC może być każda osoba, która ma problemy w zakresie ekspresji i/lub rozumienia mowy.

Mogą to być dzieci, u których rozwój mowy jest zaburzony. W takim przypadku wprowadza się gesty i/lub znaki graficzne, które pomagają dziecku w rozumieniu języka i coraz skuteczniejszym używaniem go, wspomagając tym samym proces nabywania mowy. Należy przy tym podkreślić, że znaki te są używane równocześnie z mową, aby wzmacniać komunikaty słowne, a nie zastępować ich. Komunikacja wspomagająca jest także pomocna w przypadku osób, które używają mowy, ale ich artykulacja jest niezrozumiała dla otoczenia. W takiej sytuacji AAC pełni rolę uzupełniającą mowę. Komunikacja alternatywna przeznaczona jest również dla osób, które nie mogą mówić lub nie używają mowy do komunikacji, często mając także problemy z rozumieniem mowy.

Konsekwencje braku wprowadzenia AAC

Gdy dziecko nie może nam powiedzieć czego chce i nie ma żadnych środków, które mogłyby mu w tym pomóc, czuje się złe, bezsilne i zrezygnowane. Jego potrzeby są niezrozumiałe, a rodzic musi odgadnąć o co chodzi, co często jest bezskuteczne. Prowadzi to do niechęci do dalszych prób komunikacji oraz frustracji, zarówno u dziecka jak i opiekuna. Dziecko staje się całkowicie zależne od decyzji innych, najczęściej najbliższych opiekunów. Może w nim narastać lęk separacyjny, co jest zrozumiałe, bo rodzic jest jedyną osobą, która może go zrozumieć. Nieuniknionym następstwem będzie występowanie u dziecka trudnych zachowań takich jak płacz, agresja i autoagresja, krzyk, uciekanie, chowanie się. Zachowania te staną się dla dziecka jedynym skutecznym sposobem na poczucie kontroli i wyrażania własnych potrzeb. Bez możliwości komunikowania się jesteśmy pozbawieni możliwości decydowania. Dziecko nie może zdecydować co chce robić, z kim i kiedy.

Dziecko niemówiące lub mówiące mało nie rozwija umiejętności językowych. Z czasem może to prowadzić do trudności z uczeniem się. Gdy mowa nie rozwija się bądź jej rozwój jest powolny, a dziecko nie ma możliwości korzystania z alternatywnego systemu językowego zaburzenia procesu uczenia pogłębiają się, prowadząc do obniżenia potencjału intelektualnego.

Kiedy terapia logopedyczna wymaga wsparcia AAC?

• Gdy dziecko nie mówi lub jego słownik jest bardzo ubogi;
• Gdy mowa dziecka jest niezrozumiała lub jest zrozumiała tylko dla najbliższych mu osób;
• Gdy dziecko nie może zaspokoić swoich codziennych potrzeb komunikacyjnych;
• Gdy dziecko z aktualnym sposobem komunikacji nie może uczestniczyć w sposób satysfakcjonujący w życiu społecznym;
• Kiedy dziecko nie komunikuje się w sposób spontaniczny;
• Gdy dziecko ma trudności ze zrozumieniem komunikatów innych osób;
• Kiedy dziecko za pomocą mowy zgłasza jedynie podstawowe potrzeby.

Rodzaje komunikacji wspomagającej i alternatywnej

Nie ma jednej, uniwersalnej metody komunikacyjnej. Wybór sposobu komunikowania się zależy od indywidualnych cech danej osoby, takich jak funkcjonowanie poznawcze i ruchowe, umiejętności językowe, zachowanie.

Możemy wyróżnić trzy grupy metod komunikacyjnych w AAC:

• Systemy znaków manualnych – systemy gestów pokazywanych za pomocą rąk –Program Rozwoju Komunikacji Makaton, Język migowy, Alfabet palcowy, Gesty naturalne
• Systemy znaków graficznych – systemy znaków przedstawianych za pomocą obrazków, umownych symboli, zdjęć –symbole Blissa, PCS, Piktogramy, Mówik
• Systemy znaków przestrzenno-dotykowych – klocki słowne Premacka, alfabet Lorma.

Wykorzystanie komunikacji wspomagającej i alternatywnej jako wsparcie terapii logopedycznej może przynieść korzyści na wielu poziomach rozwoju. Stwórzmy dzieciom możliwości i dajmy im środki do wyrażania własnych potrzeb, myśli i emocji. I nie bójmy się AAC! O mitach wokół AAC słów kilka TUTAJ.

Autor: Dorota Drewnicka (neurologopeda) – umów wizytę

Źródło:

Kłoda-Leszczyńska M. ,, Czy AAC to „ostatnia deska ratunku”? O mitach i faktach związanych z wpływem komunikacji wspomagającej na rozwój mowy”, ,,Terapia specjalna dzieci i dorosłych” Nr 11, 2020.

Nosko-Goszczycka M. ,,AAC dla każdego. Poradnik dla rodziców i terapeutów”, Wydawnictwo Harmonia Universalis, Gdańsk 2019, str. 19-30.

Foto: Pixabay

Artykuł Komunikacja wspomagająca i alternatywna (AAC) pochodzi z serwisu Poradnia KONWALIOWA.

Metoda elektrostymulacji pozwala na oddziaływanie na cały aparat artykulacyjny wspomagając jego działanie. Zabiegi pobudzają włókna mięśniowe, dzięki czemu następuje wzmocnienie siły, przyrost masy oraz objętości mięśni.

Sam zabieg trwa od 5 do 25 min (czas uzależniony od wieku i zaburzeń) i jest bezbolesny. W zależności od stanu wrażliwości skórnej pacjent może odczuwać lekkie mrowienie lub może nie odnotować żadnych odczuć. Najwyższą skuteczność osiąga się poddając serii 20 zabiegów, optymalnie 2-4 razy w tygodniu lub inaczej, wg zaleceń logopedy.

Elektrostymulacja prądami TENS/EMS przeznaczona jest dla dzieci i dorosłych z:

• opóźnionym rozwojem mowy;
• zaburzeniami artykulacji;
• nawykowym otwieraniem ust;
• zaburzeniami napięcia mięśniowego;
• zaburzeniami stawów skroniowo-żuchwowych;
• dysfagią (problemami z połykaniem);
• krztuszeniem podczas jedzenia i picia;
• mową nosową;
• afazją;
• porażeniem nerwu twarzowego;
• porażeniem mózgowym;
• rozszczepem wargi i/lub podniebienia.

Konsultacja wstępna z logopedą określającym rodzaj i ilość potrzebnych zabiegów trwa 50-60 min i kosztuje 150 zł. Podczas tego spotkania przeprowadzany jest wywiad, podstawowe badanie logopedyczne oraz pierwszy zabieg elektrostymulacji. W Poradni istnieje możliwość zakupu kompletu elektrod (pakiet 4 szt.), który pozwala na wykonanie 20+ zabiegów. Każdy nowy komplet elektrod kosztuje 60 zł.

Kolejne zabiegi realizowane są w ramach oddzielnych wizyt poświęconych tylko na elektrostymulację (35-65 zł) lub w trakcie terapii logopedycznej/neurologopedycznej (bez dodatkowych opłat).

Niektóre przeciwwskazania do elektrostymulacji:

• silna arytmia serca,
• epilepsja (wymaga konsultacji z neurologiem),
• aktywny nowotwór złośliwy,
• stany pooperacyjne oraz świeżo po urazie,
• nieuregulowane nadciśnienie,
• gorączka.

Artykuł Elektrostymulacja w logopedii pochodzi z serwisu Poradnia KONWALIOWA.